Woda odzyskana – nowe rozwiązania w Prawie wodnym

W dniu 27 sierpnia br. Prezydent RP Karol Nawrocki podpisał ustawę z dnia 17 lipca 2026 r. o zmianie ustawy – Prawo wodne. Nowelizacja wprowadza do Prawa wodnego nowe pojęcie „wody odzyskanej ze ścieków komunalnych”, przez którą należy rozumieć oczyszczone ścieki komunalne spełniające warunki określone w przepisach wydanych na podstawie art. 99 ust. 1 Prawa wodnego, wykorzystywane w obiegach chłodzących elektrowni lub elektrociepłowni.

Wprowadzenie nowych regulacji ma umożliwić ponowne wykorzystanie oczyszczonych ścieków komunalnych na potrzeby sektora energetycznego, a tym samym ograniczyć konieczność wykorzystywania do tego celu wód pochodzących z naturalnych zasobów.

Nowelizacja nie ogranicza się jednak wyłącznie do wprowadzenia nowej definicji. Ustawodawca określił również zasady wykorzystywania wody odzyskanej, w tym możliwość jej mieszania z wodami pobieranymi na potrzeby systemów chłodzenia elektrowni i elektrociepłowni, zasady ponoszenia opłat za usługi wodne oraz wymagania związane z uzyskaniem pozwolenia wodnoprawnego.

Opłata za usługi wodne związana z wykorzystywaniem wody odzyskanej ze ścieków komunalnych będzie pobierana w formie opłaty stałej. Jej wysokość będzie stanowić iloczyn jednostkowej stawki opłaty, liczby dni oraz określonej w pozwoleniu wodnoprawnym maksymalnej ilości wody możliwej do wykorzystania, wyrażonej w m³/s.

Jednostkową stawkę opłaty ustalono na poziomie 50 zł na dobę za 1 m³/s, przy czym będzie ona corocznie waloryzowana odpowiednio do średniorocznego wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych za rok poprzedni.

W przypadku mieszania wody odzyskanej z wodą pobieraną na potrzeby systemów chłodzenia elektrowni lub elektrociepłowni, przy ustalaniu opłaty zmiennej proporcjonalnie uwzględniana będzie ilość wykorzystanej wody odzyskanej.

Nowelizacja określa również wymagania dotyczące uzyskania pozwolenia wodnoprawnego na wykorzystywanie wody odzyskanej ze ścieków komunalnych. Do wniosku o jego wydanie konieczne będzie dołączenie zgody przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego eksploatującego oczyszczalnię ścieków, z której będzie pobierana woda. Z kolei operat wodnoprawny będzie musiał określać maksymalną ilość wody odzyskanej możliwej do wykorzystania, wyrażoną w m³/s.

Wykorzystywanie wody odzyskanej bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego będzie podlegało administracyjnej karze pieniężnej. Zarówno wpływy z tych kar, jak i z opłat za wykorzystywanie wody odzyskanej będą stanowiły przychód Wód Polskich.

Ustawa wejdzie w życie zasadniczo 1 stycznia 2027 r., z wyjątkiem art. 1 pkt 16–18, które zaczną obowiązywać 31 grudnia 2026 r. Przepisy te dotyczą przede wszystkim przesunięcia terminów określonych w Prawie wodnym do końca 2029 r.

Jednocześnie do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie nowelizacji, dotyczących opłaty za usługi wodne, o której mowa w art. 270 ust. 5 Prawa wodnego, stosowane będą przepisy dotychczasowe.

Co w praktyce nowelizacja dla sektora wodociągowo-kanalizacyjnego?

Przede wszystkim najistotniejszym skutkiem nowelizacji jest stworzenie ram prawnych dających możliwość szerszego wykorzystania oczyszczonych ścieków komunalnych jako zasobu.

Oczyszczalnie ścieków będą mogły stać się źródłem wody wykorzystywanej w systemach chłodzenia elektrowni i elektrociepłowni, co może otworzyć nowe możliwości współpracy pomiędzy sektorem wodociągowo-kanalizacyjnym a energetycznym.

Jednocześnie przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjne będą miało istotny wpływ na przebieg realizacji takiego przedsięwzięcia. Uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego będzie bowiem wymagało zgody przedsiębiorstwa eksploatującego oczyszczalnię, z której ma być pobierana woda odzyskana. W praktyce oznacza to konieczność określenia przez przedsiębiorstwa zasad udostępniania oczyszczonych ścieków, warunków technicznych ich poboru oraz reguł współpracy z podmiotami zainteresowanymi ich wykorzystaniem.

Nowe rozwiązania mogą również skłonić przedsiębiorstwa do przeanalizowania możliwości technicznych posiadanych oczyszczalni, w szczególności pod kątem jakości oczyszczonych ścieków, dostępnych ilości wody oraz infrastruktury niezbędnej do jej przekazywania odbiorcom. Woda odzyskana będzie bowiem musiała spełniać wymagania jakościowe określone w przepisach wykonawczych.

Nowelizacja może zatem prowadzić do stopniowego postrzegania oczyszczonych ścieków nie wyłącznie jako produktu procesu oczyszczania przeznaczonego do odprowadzenia do środowiska, lecz również jako zasobu możliwego do ponownego wykorzystania.