Rewolucja w układach zbiorowych pracy

W dniu 13 grudnia 2025 r. weszła w życie ustawa o układach zbiorowych pracy i porozumieniach zbiorowych, która stanowi największą od lat reformę tzw. zbiorowego prawa pracy. Ustawa promuje ideę dialogu społecznego, co ma sprzyjać normowaniu kwestii prawnopracowniczych w drodze układów zbiorowych pracy i porozumień zbiorowych. Na mocy ustawy usunięciu uległ dział 11 Kodeksy pracy poświęcony tematyce układów zbiorowych pracy, a nowa regulacja została zawarta właśnie w omawianej ustawie.

Wśród najważniejszych zmian wyróżnić należy:

• możliwość zawierania układów zbiorowych pracy i porozumień zbiorowych także dla osób, które wykonują pracę na innej podstawie niż stosunek pracy,
• możliwość normowania w układzie zbiorowym pracy takich kwestii, jak godzenia życia zawodowego z prywatnym, czy zarządzania wiekiem i aktywnego starzenia,
• rozbudowaną regulację w przedmiocie rokowań, w których zapewniono możliwość udziału mediatora, albowiem dotychczas udział mediatora był możliwy jedynie w ramach rozwiązywania sporów zbiorowych, co ma sprzyjać osiąganiu konsensusu,
• możliwość wystąpienia do sądu pracy o ustalenie, czy treść układu jest zgodna z przepisami prawa pracy, a w razie stwierdzenia naruszenia prawa pracy, możliwość orzeczenia o nieobowiązywaniu układu zbiorowego pracy w całości albo w części,
• wprowadzenie Krajowej Ewidencji Układów Zbiorowych Pracy (KEUZP), będącej systemem teleinformatycznym, do którego zgłoszeniu podlegać będą nie tylko układy zbiorowe pracy i porozumienia zbiorowe (oparte na ustawie), ale również nieoparte na ustawie porozumienia zbiorowe, jeżeli są zawarte przez organizację związkową i pracodawcę, a normują warunki płacy.

Warto zaznaczyć, że Krajowa Ewidencja Układów Zbiorowych Pracy ma zostać utworzona w terminie 2 lat od dnia wejścia ustawy w życie, a w okresie przejściowym dokumenty podlegające zgłoszeniu mają być przekazywane do ministra do spraw pracy drogą elektroniczną.

Obowiązek dokonywania zgłoszeń dotyczy przy tym jedynie zdarzeń, które będą mieć miejsce po dniu wejścia ustawy w życie np. zawarcie protokołu dodatkowego do obowiązującego układu zbiorowego pracy.