Druga próba implementacji dyrektywy w sprawie jakości wody pitnej – przepis na kolejne weto?

Nie tylko zmianami w prawie energetycznym zajmował się Sejm w dniu 13 marca 2026 r. Uchwalił również ustawę o zmianie ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków oraz niektórych innych ustaw. Nowelizacja stanowi kolejną próbę dostosowywania polskiego prawa do wymogów dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/2184 w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi. Jest to drugie legislacyjne podejście do implementowania dyrektywy, po wecie Prezydenta w październiku 2025 r. 

Pierwotnie uchwalona przez Sejm ustawa stanowiła w opinii Prezydenta nadregulację, nakładając na wspólnoty mieszkaniowe, spółdzielnie i samorządy obowiązki, których nie przewiduje unijna dyrektywa, czego efektem byłby wzrost obciążeń finansowych wymienionych podmiotów. W ocenie Prezydent autorzy ustawy, zamiast zapewnić samorządom pomoc w modernizacji sieci wodociągowych i oczyszczalni, narzucili kolejne obowiązki, grożąc karami i odpowiedzialnością administracyjną.

Czy nowa ustawa uwzględnia wspomniane zastrzeżenia głowy państwa? Niestety w niewielkim stopniu. W dużej mierze nowelizacja z marca br. zachowuje pierwotne założenia. Wprowadza jednak kilka istotnych doprecyzowań i rozszerzeń, które mogą mieć znaczenie zarówno dla przedsiębiorstw wodociągowo-kanalizacyjnych, jak i dla właścicieli nieruchomości oraz organów administracji. Istnieje zatem duża obawa, że nowa ustawa podzieli losy swojej poprzedniczki i również zostanie zawetowana.

Nowa definicja „punktu dostawy”

Jedną z najważniejszych zmian w stosunku do poprzedniej ustawy z 2025 r. jest wprowadzenie definicji „punktu dostawy”. W ustawie z 13 marca 2026 r. określono go jako zawór za wodomierzem głównym lub w określonych przypadkach, miejsce połączenia wewnętrznego systemu wodociągowego z siecią wodociągową.

W poprzedniej wersji ustawy pojęcie to nie występowało. W praktyce powodowało to niejednoznaczności dotyczące granicy odpowiedzialności pomiędzy przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym a odbiorcą usług. Wprowadzenie tej definicji ma zatem znaczenie systemowe – precyzuje, gdzie kończy się odpowiedzialność dostawcy wody, a zaczyna odpowiedzialność właściciela instalacji wewnętrznej.

Problem polega jednak na tym, że nowelizacja nie dotyka w ogóle problematyki i definicji przyłączy, a nowe pojęcie „punktu dostawy” częściowo nawiązuje właśnie do granic przestrzennych przyłączy. Przy niezwykle dynamicznie zmieniającej się linii orzeczniczej sądów i UOKiK w tym zakresie, nowa definicja może być kolejnym źródłem sporów i problemów dla branży.

Doprecyzowanie definicji systemu zaopatrzenia w wodę

W ślad za wprowadzeniem „punktu dostawy” zmodyfikowano także definicję systemu zaopatrzenia w wodę.

W nowej ustawie system ten obejmuje elementy służące ujmowaniu, uzdatnianiu, magazynowaniu i dystrybucji wody do punktu dostawy. W poprzedniej wersji ustawy definicja była bardziej ogólna i nie wskazywała tak wyraźnej granicy systemu.

Zmiana ta ma naturalnie znaczenie praktyczne m.in. dla określenia zakresu obowiązków przedsiębiorstw wodociągowych, ustalania odpowiedzialności za jakość wody w instalacji, rozstrzygania sporów pomiędzy dostawcami a odbiorcami usług.

Rozszerzenie mechanizmów współpracy instytucjonalnej

Nowelizacja z marca 2026 r. wprowadza również wyraźne obowiązki współpracy pomiędzy instytucjami zaangażowanymi w nadzór nad bezpieczeństwem wody. Przepisy przewidują obowiązek wzajemnego przekazywania informacji mogących mieć wpływ na ocenę ryzyka i bezpieczeństwo wody pomiędzy:

• dostawcami wody,
• organami Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie,
• Państwową Inspekcją Sanitarną,
• organami prowadzącymi monitoring wód.

W wersji z 2025 r. regulacja ta nie była tak rozbudowana. Nowe przepisy mają umożliwić szybszą reakcję na zagrożenia dla jakości wody oraz lepszą koordynację działań administracji publicznej.

Rozwinięcie podejścia opartego na ryzyku

Obie wersje ustawy implementują tzw. podejście oparte na ryzyku w całym łańcuchu dostaw wody – od ujęcia wody, przez jej uzdatnianie i dystrybucję, aż po punkt poboru przez użytkownika.

Ustawa z marca 2026 r. rozwija jednak tę koncepcję poprzez:

• doprecyzowanie procedur oceny ryzyka,
• rozszerzenie katalogu podmiotów zaangażowanych w analizę zagrożeń,
• wprowadzenie obowiązków wymiany informacji pomiędzy instytucjami.

W praktyce oznacza to bardziej kompleksowy model zarządzania bezpieczeństwem wody.

Podsumowanie

Ustawa uchwalona 13 marca 2026 r. nie zmienia zasadniczego kierunku reformy z 2025 r., ale wprowadza istotne doprecyzowania i uzupełnienia.

Nowelizacja wzmacnia model zarządzania bezpieczeństwem wody oraz w zamyśle autorów przepisów ma porządkować kwestie odpowiedzialności pomiędzy dostawcami usług a odbiorcami.

O dalszych losach nowelizacji w procesie legislacyjnym będziemy informować w kolejnych publikacjach na blogu.