Przedawnienie roszczeń za wodę i ścieki

Na przestrzeni lat jednym z najczęściej czytanych artykułów na naszym blogu Jerzmanowski AQUA była publikacja „Przedawnienie roszczeń z umowy o dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków”. Nie może to dziwić, bowiem kwestia przedawnienia roszczeń z tytułu dostaw wody i odbioru ścieków była oceniana przez sądy bardzo niejednolicie, co powodowało ogromne problemy praktyczne. Najnowszy wyrok Sądu Najwyższego, miejmy nadzieję ostatecznie, kwestię tę przesądził.

Gwoli przypomnienia, umowa o dostarczanie wody lub odprowadzanie ścieków zawiera w sobie dwa rodzaje zobowiązań przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego. Z jednej strony zobowiązuje się ono względem odbiorcy usług do dostarczania wody za pomocą sieci wodociągowej, z drugiej – odprowadzania ścieków za pośrednictwem sieci kanalizacyjnej. Analizowana umowa jest zatem umową o tzw. „charakterze mieszanym” i to właśnie ta jej cecha generowała od lat wątpliwości związane z określeniem właściwego terminu przedawnienia roszczeń z tytułu dostaw wody i odprowadzania ścieków.

Problem prawny właśnie na tym tle rozstrzygał w ostatnim czasie Sąd Najwyższy, który w wyroku z dnia 16 kwietnia 2025 r. (sygn. akt II CSKP 1303/22), uporządkował (oby ostatecznie!) terminy, w jakich przedawnieniu ulegają roszczenia z tytułu dostaw wody i odprowadzania ścieków.

Po pierwsze, Sąd Najwyższy wyraźnie zauważył, że w stanie faktycznym sprawy: „strony zawarły umowę o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków. Przedmiotem umowy była więc zarówno dostawa wody, jak i odprowadzanie ścieków. Każde z tych świadczeń było osobno wynagradzane. Są to więc niewątpliwie dwa różne świadczenia, do spełnienia których zobowiązała się powódka. Stąd też powódce przysługują osobne roszczenia o zapłatę za spełnienie świadczenia polegającego na dostawie wody oraz za spełnienie świadczenia polegającego na odprowadzaniu ścieków. Okoliczność, że różne świadczenia objęte są jedną umową nie pozbawia ich odrębności prawnej. Stąd też okres przedawnienia roszczeń powódki o zapłatę z tytułu spełnienia świadczenia polegającego na dostawie wody nie musi być tożsamy z okresem przedawnienia roszczeń o zapłatę z tytułu spełnienia świadczenia polegającego na odprowadzaniu ścieków.”.

Po drugie, w odniesieniu do dostaw wody wskazano, iż „przedmiot umowy stron w zakresie dotyczącym zaopatrzenia w wodę obejmuje jej dostawę, czyli sprzedaż w rozumieniu art. 555 k.c. Stąd też roszczenia powódki z tytułu dostawy (sprzedaży) wody przedawniają się z upływem lat dwóch, jako dokonanej w zakresie działalności przedsiębiorstwa sprzedawcy (art. 554 k.c.).”

Po trzecie, „przedmiot umowy stron w zakresie dotyczącym odprowadzania ścieków nie jest sprzedażą energii, praw lub wody w rozumieniu art. 555 k.c. Stąd też do oceny roszczeń powódki z tytułu odprowadzenia ścieków art. 554 k.c. nie znajduje zastosowania.”. Wychodząc z tego założenia, Sąd Najwyższy uznał, że: „odprowadzanie ścieków jest przedmiotem odrębnej umowy nazwanej uregulowanej w art. 6 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2024 r. poz. 757). Z uwagi na brak przepisów szczególnych termin przedawnienia roszczeń powódki z tytułu odprowadzania ścieków, jako związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, wynosi więc trzy lata.”.

Przedstawione stanowisko Sądu Najwyższego podzielić należy w całości, tym bardziej, że analogiczne zapatrywania prezentowaliśmy na naszym blogu przeszło 6 lat temu.